2006-11-17 Ostatnia modyfikacja.
Oblicz potencjał i natężenie
pola elektrycznego na osi symetrii prostopadłej do powierzchni naładowanego
ładunkiem Q krążka o promieniu R.
Wykaż, że pole to staje się w skrajnym przypadku polem elektrycznym:
(a) płaszczyzny nieskończonej,
(b) ładunku punktowego.
Posługując się zasadą superpozycji pól znajdujemy wartości potencjału i natężenia pola elektrycznego dla punktów znajdujących się na osi z.

Potencjał dV od ładunku dQ, znajdującego się na pierścieniu o promieniu r i szerokości dr, w punkcie znajdującym się na osi z w odległości r' od promienia, równa się:
![]()
ale:
![]()
gdzie s - gęstość powierzchniowa ładunku, a
![]()
Stąd:

Wartość potencjału V od całego krążka równa się więc:
.

Całkując przez podstawienie otrzymujemy:
![]()
Podstawiając za s:
![]()
otrzymujemy:
(1)
.
Ponieważ natężenie pola elektrycznego jest wielkością wektorową, dlatego też składową pola w kierunku osi z od ładunku znajdującego się na pierścieniu, można wyrazić wzorem:
![]()
Podstawiając za
![]()
oraz za
![]()
otrzymamy:

skąd:

lub kładąc
![]()
(2)
.
Dla z >> R, czyli dla dużych odległości wyrażenie na potencjał (1) można zapisać w postaci:

Wyłączając |z| przed nawias i stosując przybliżenie

słuszne dla
![]()
otrzymamy:

Stosując analogiczne przybliżenie do wyrażenia (2) na składową Ez pola elektrycznego otrzymamy:
![]()
Dla drugiego skrajnego przypadku, czyli dla wartości z odpowiadającym punktom leżącym w pobliżu krążka, spełniona jest relacja z << R, lub równoważna
![]()
Wartość potencjału dla tych punktów możemy otrzymać przez zastosowanie następującego przybliżenia w wyrażeniu (1)
![]()
dla R >> z. Stąd:
![]()
Natomiast dla R >> z, w wyrażeniu na składową Ez pola, możemy zaniedbać drugi człon w nawiasie, co prowadzi do wyrażenia na natężenie pola elektrycznego od naładowanej nieskończonej powierzchni:
