2007-03-30 Ostatnia modyfikacja.
Na wysokości 5km ciśnienie atmosferyczne jest 2 razy mniejsze jak przy powierzchni planety. Ile razy jest mniejsze na wysokości 10km?
Problem postawiony w zadaniu można rozwiązać bardzo szybko, ale najpierw trzeba znać tzw. wzór barometryczny. Poniżej przedstawimy jak go wyprowadzić.
Wzór barometryczny.
Rozważmy problem zmiany ciśnienia w gazie wraz z wysokością.
Wprowadźmy układ współrzędnych z osią x skierowaną pionowo w
górę. Wydzielmy teraz myślowo wewnątrz gazu prostopadłościan o podstawie dS
i wysokości dx.
Objętość tego "pudełeczka" jest równa dV = dS
. dx a masa zawartego w nim gazu równa
![]()
gdzie
jest
gęstością gazu.
W równowadze na wybrany prostopadłościan działają trzy siły:
- na denko dolne, znajdujące się na poziomie x,
działa w górę siła
,
wywołana panującym tam ciśnieniem p(x). Ma ona
wartość
![]()
- na denko górne, znajdujące się na poziomie x + dx,
działa w dół siła o wartości
![]()
- siła przyciągania ziemskiego, działająca w dół na masę dm
![]()
g jest przyspieszeniem ziemskim (na poziomie x).
W warunkach równowagi F1 = F2 + F3. Napiszemy tę równość, dzieląc od razu wszystkie trzy człony przez dS:
![]()
czyli
![]()
albo
(1)
We wzorze (1) napisaliśmy wprost, że gęstość substancji też może być funkcją x, bo - jak wiemy - jest w ogólności funkcją ciśnienia p. Dla małych dx możemy napisać symbol pochodnej:
(2)
Aby opisać zależność ciśnienia od wysokości w gazach wykorzystamy równanie (2) oraz przyjmiemy następujące założenia: - przyjmiemy, że temperatura gazu jest stała i równa 00C;
- założymy, że gaz spełnia prawo Boyle'a-Mariotte'a, które zapiszemy w postaci
(3)
gdzie p0 jest ciśnieniem na
poziomie morza, V0 jest objętością, jaką zajmuje
ustalona masa gazu m na poziomie morza.
Możemy teraz podzielić m przez obie strony (3) i zauważyć,
że
.
Dostajemy wtedy

czyli
(4)
Wstawiając wyrażenie (4) do ogólnego równania (2) dostajemy
(5)
Jest to dobrze znane równanie, którego rozwiązaniem jest funkcja wykładnicza postaci
(6)
Podstawiając (6) do (5) ustalamy łatwo, że
.
Stałą A wyznaczamy z warunku, że dla x = 0, p = p0. Ostatecznie dostajemy więc
![]()
Wzór barometryczny - zastosowanie.
![]()
Zgodnie z treścią zadania


![]()
Wiedząc że h1 = 5km a h2
= 10km można wykorzystać fakt,
że h2 = 2h1
![]()

Ostateczna odpowiedź jest taka, że ciśnienie na wysokości h2 = 10km jest cztery razy mniejsze niż na powierzchni planety.